Top 10 món ngon từ cá basa dễ làm, không tanh cho cả nhà

Cá basa là loại cá da trơn nước ngọt, thịt trắng, béo, mềm, ít xương dăm, giá rẻ, hợp với các món kho tộ, chiên giòn, sốt cà chua, canh chua, kho nghệ và áp chảo bơ tỏi. Để món không tanh và không nát, hãy chọn phi lê trắng hồng, cắt bỏ phần mỡ vàng ở bụng, chà muối, gừng hoặc chanh, rồi chiên sơ cho săn trước khi kho, sốt.

Đây là loài cá được nuôi nhiều ở đồng bằng sông Cửu Long và là mặt hàng xuất khẩu nổi tiếng của Việt Nam. Bài viết giới thiệu đặc điểm, phân biệt với cá tra, cách chọn, sơ chế, 10 món ngon, bảng chọn món, mẹo nấu và lưu ý khi chọn mua.

Cá basa là gì

Đặc điểm nhận biết

Cá basa có tên khoa học Pangasius bocourti, thân ngắn, bụng to, đầu tròn, da trơn màu xám xanh, bụng trắng. Thịt cá trắng, mềm, béo, gần như không có xương dăm. Cá được nuôi chủ yếu ở An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ và một số tỉnh miền Tây.

Phân biệt cá basa và cá tra

Tiêu chí	Basa	Tra
Thân	Ngắn, bụng to, đầu tròn	Dài, thon, đầu dẹt
Thịt	Trắng, béo, mềm	Trắng hồng, ít béo hơn
Mỡ bụng	Nhiều, trắng	Ít hơn, có màu vàng
Giá	Cao hơn	Rẻ hơn

Hai loại có ngoại hình gần giống, phi lê trên thị trường đôi khi được bán chung tên. Thịt basa thường béo và mềm hơn, cá tra chắc hơn. Cả hai đều dùng được cho các món trong bài.

Giá trị dinh dưỡng

Theo các bảng thành phần thực phẩm phổ biến, thịt cá cung cấp đạm, một ít omega-3 và có hàm lượng calo vừa phải. Phi lê không xương rất tiện cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Giá rẻ giúp gia đình bổ sung cá vào thực đơn thường xuyên hơn.

Một loại cá nước ngọt khác thịt trắng ngọt là cá diêu hồng.

Cách chọn, sơ chế và bảo quản

Chọn phi lê ngon

Phi lê tươi có màu trắng hồng hoặc trắng ngà, thịt săn, đàn hồi, bề mặt hơi bóng, không có mùi lạ. Tránh phi lê có màu vàng đậm, nhớt, chảy nước nhiều hoặc mùi hôi. Phi lê đông lạnh nên chọn loại đóng gói rõ nguồn gốc, ít đá bám.

Khử mùi tanh

Cắt bỏ phần mỡ vàng ở bụng và lớp màng đen nếu còn, vì đây là nguyên nhân gây mùi. Chà cá với muối, gừng giã hoặc chanh, có thể ngâm sữa tươi khoảng 10 phút. Rửa lại bằng nước lạnh và thấm khô.

Bảo quản

Cá tươi nên chế biến trong ngày, nếu chưa dùng hãy bọc kín, cất ngăn mát dùng trong 1 ngày. Phi lê đông lạnh dùng trong khoảng 1 đến 2 tháng, rã đông chậm trong ngăn mát. Không cấp đông lại cá đã rã đông.

Top 10 món ngon từ cá basa

1. Cá basa kho tộ

Cá cắt khúc dày, chiên sơ, kho trong nồi đất với nước màu, nước mắm, tiêu, ớt, hành tím đến khi sánh. Thịt béo, thấm vị, rất đưa cơm. Món quen thuộc nhất của gia đình miền Nam.

2. Chiên giòn

Phi lê cắt miếng, ướp muối tiêu, lăn bột chiên giòn hoặc bột chiên xù, chiên vàng. Chấm tương ớt hoặc nước mắm tỏi ớt. Trẻ em rất thích.

3. Sốt cà chua

Cá chiên vàng, rưới sốt cà chua phi hành, nêm nước mắm, đường. Màu đỏ đẹp, vị chua ngọt. Món nhanh cho bữa tối, hợp cả người lớn và trẻ nhỏ.

4. Canh chua cá basa

Nấu canh với me hoặc dứa, cà chua, đậu bắp, bạc hà, giá, thả cá vào nấu vừa chín. Vị chua thanh giúp giảm béo. Rắc ngò om, rau ngổ.

5. Kho nghệ

Cá ướp nghệ tươi, nước mắm, sả, kho lửa nhỏ đến khi thấm. Màu vàng đẹp, thơm nghệ, giảm tanh. Món phổ biến ở miền Bắc và miền Trung.

6. Áp chảo bơ tỏi

Phi lê thấm khô, ướp muối tiêu, áp chảo với bơ, tỏi, rắc mùi tây và chanh. Món kiểu Âu nhanh gọn, ăn kèm khoai tây, salad. Hợp bữa tối nhẹ.

7. Hấp gừng hành

Phi lê hấp với gừng thái sợi, hành lá, rưới xì dầu đun nóng và dầu phi hành. Món ít dầu mỡ, giữ vị ngọt. Hợp người ăn kiêng, người lớn tuổi.

8. Chả cá basa

Thịt cá xay với hành, thì là, tiêu, nước mắm, chút bột năng, quết dẻo rồi chiên. Chả dai, ngọt, ăn với bún, bánh mì, nấu canh. Món tận dụng phi lê rất tiện.

9. Lẩu cá basa

Nấu nước lẩu chua cay hoặc lẩu măng chua, nhúng cá cắt lát cùng rau, nấm, đậu phụ. Thịt cá chín nhanh, mềm. Món tụ tập tiết kiệm.

10. Cá basa nướng giấy bạc

Phi lê ướp sả, ớt, tỏi, dầu hào, bọc giấy bạc cùng hành tây, nướng 200 độ C khoảng 15 đến 20 phút. Thịt mềm, giữ nước, thơm sả. Ăn kèm rau sống, bún.

Nếu muốn cá thịt chắc, thơm hơn, cá lóc là lựa chọn tốt.

Bảng chọn món theo nhu cầu

Nhu cầu	Món gợi ý	Thời gian
Cơm hằng ngày	Kho tộ, sốt cà, kho nghệ	30 đến 40 phút
Trẻ nhỏ	Chiên giòn, chả cá	20 đến 30 phút
Ăn nhẹ, ít dầu	Hấp gừng hành, nướng giấy bạc	20 phút
Món Âu nhanh	Áp chảo bơ tỏi	15 phút
Tụ tập	Lẩu, canh chua	30 đến 40 phút

Mẹo nấu cá basa không nát, không tanh

Chiên sơ trước khi kho, sốt

Thịt mềm nên dễ nát khi đảo, vì vậy chiên sơ cho săn mặt trước khi kho hoặc sốt. Dầu cần nóng, không lật quá sớm. Khi kho, chỉ lắc nhẹ nồi thay vì đảo bằng đũa.

Cắt khúc dày

Cắt khúc khoảng 3 đến 4 cm giúp miếng cá giữ hình khi nấu, nhất là với món kho cần đun lâu. Phi lê mỏng nên dùng cho món chiên, áp chảo, hấp. Khúc to hợp món kho, lẩu.

Gia vị khử mùi

Gừng, nghệ, sả, thì là, tiêu là những gia vị hợp với cá da trơn. Thêm chút giấm hoặc chanh khi sơ chế. Kết hợp các gia vị này giúp món thơm, không còn mùi bùn.

Lưu ý khi chọn mua cá basa

Nên mua ở siêu thị, cửa hàng hoặc chợ có nguồn gốc rõ ràng, sản phẩm có nhãn mác, ngày đóng gói. Cá nuôi đạt chuẩn được kiểm soát về thức ăn và môi trường. Tránh cá có màu sắc bất thường hoặc mùi lạ.

Thịt cá chứa nhiều chất béo ở phần bụng, người cần kiểm soát mỡ máu nên cắt bỏ phần mỡ này. Ưu tiên hấp, nấu canh, kho thay vì chiên nhiều. Ăn cá đều đặn, kết hợp nhiều rau giúp bữa ăn cân đối.

Cá basa trong bữa cơm tiết kiệm

Với giá phải chăng và không có xương dăm, đây là lựa chọn tốt cho gia đình có trẻ nhỏ và sinh viên ở trọ. Một khay phi lê khoảng 500 g có thể nấu hai bữa: một bữa kho tộ, một bữa canh chua. Phi lê đông lạnh để sẵn trong tủ giúp bữa tối nhanh hơn những hôm bận, chỉ cần rã đông từ sáng là tối có thể nấu ngay.

Câu hỏi thường gặp

Cá basa và cá tra có khác nhau không?

Có, cá basa thân ngắn, bụng to, thịt béo, mềm hơn; cá tra thân dài, thịt chắc hơn và giá rẻ hơn. Trên thị trường, phi lê đôi khi được bán chung tên. Cả hai đều dùng tốt cho các món kho, chiên, canh.

Vì sao cá basa có mùi bùn?

Mùi thường đến từ phần mỡ bụng và môi trường nuôi. Cắt bỏ phần mỡ vàng, chà muối, gừng, chanh và rửa sạch sẽ giúp giảm đáng kể. Chọn cá có nguồn gốc rõ ràng cũng giúp hạn chế mùi.

Cá basa có tốt cho trẻ em không?

Thịt cá mềm, không xương dăm, dễ ăn, là nguồn đạm phù hợp cho trẻ nhỏ khi được nấu chín kỹ. Nên chọn món hấp, nấu cháo, canh, hạn chế chiên nhiều dầu. Kết hợp với các loại cá khác để đa dạng dưỡng chất.

Kết luận

Cá basa là loại cá rẻ, dễ nấu, thịt béo mềm không xương, hợp với nhiều món từ kho tộ, chiên giòn, sốt cà chua đến canh chua và áp chảo bơ tỏi. Hãy chọn phi lê trắng hồng, cắt bỏ mỡ bụng, khử tanh với gừng và chiên sơ trước khi kho để cá không nát. Một nồi cá kho thơm lừng sẽ giúp bữa cơm gia đình thêm đậm đà mà vẫn tiết kiệm. Những ngày không tiện nấu cá, cơm trưa văn phòng gần Bách Khoa với món cá kho là lựa chọn tiện lợi.